Montrö Boğazlar Sözleşmesi Nedir?

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin içeriği ve genel bakışı:

Montrö Boğazlar Sözleşmesi Nedir?
Editör: Necati Meral
07 Nisan 2021 - 21:05

Montrö Genel Hükümleri:
Boğazlar kayıtsız şartsız Türkiye Cumhuriyeti'ne bırakılacak, tahkimat yapmak hakkı tanınacaktır.
Türk Hükûmeti, sözleşmenin, savaş gemilerinin Boğazlar'dan geçişine ilişkin her hükmünün yürütülmesine göz kulak olacaktır.

Montrö Nasıl Kabul Edildi?
Montrö, 1936'da imzalanan ve Türkiye'ye boğazlar üzerinde kontrol hakkı veren uluslararası sözleşmedir. Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam kontrol hakkı verir ve barış zamanı sivil gemilerin özgürce geçişini garantiler. Sözleşmeye göre Karadeniz'e sınırı olmayan devletlerin Karadeniz'e geçişini. Montrö imzalandıktan sonra 1923'te Lozan Anlaşmasıyla ile birlikte imzalanan Boğazlar Sözleşmesi ortadan kalkmıştır 

Türkiye, Lozan Antlaşması'yla birlikte imzalanan Boğazlar Sözleşmesi'nin getirdiği kısıtlamalardan dolayı daima kaygı içindeydi. Sözleşmenin imzalandığı tarihlerde güncelliğini koruyan silahsızlanma ümitlerine güvenen Türkiye'nin silahlanma yarışının tekrar başlamasıyla duyduğu huzursuzluk giderek artmıştı. Türkiye, duyduğu bu huzursuzluğu ve Boğazlar'ın statüsünde değişiklik yapılması yolundaki teklifini konu ile ilgili imzacı devletlere duyurduğunda farklı kutuplarda yer almaya başlayan bu devletlerin hemen hepsinden ortak bir anlayış görmüştü. Daha sonralarda ise 2. Dünya Savaşının patlamaya yaklaşmasıyla beraber yaşanan güvenlik sorunu neticesinde Montrö'nün yapılma gerekliliği ortaya çıkmıştır.

20 Temmuz 1936'da Bulgaristan, Fransa, İngilere, Avusturalya, Yunanistan, Japonya, Romanya, SSCB, Yugoslavya ve Türkiye tarafından imzalanan Montrö ile Türkiye'nin kısıtlanmış hakları iade edilmiş ve boğazlar bölgesinin egemenliği Türkiye'ye geçmiştir. Sözleşme 9 Kasım 1936'da yürürlüğe girmiştir.


Montrö'nün Önemi Nedir?
Montrö Antlaşması, Türkiye’nin milli çıkarlarını kapsar. Montrö Boğazlar Sözleşmesi, tıpkı Lozan Barış Antlaşması gibi Türkiye açısından vazgeçilmez niteliktedir. 1923'te imzalanan Boğazlar Sözleşmesinde boğazlar bölgesine Türk askerlerinin girişi yasaklanmıştı. Ancak Montrö'de bu sorun ortadan kalktı. Türkiye askerlerini boğaz çevresinde bulundurabilmektedir. 

Montrö Neden Gündemde?
Montrö Sözleşmesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ‘çılgın proje’(!) olarak Kanal İstanbul’u sunmasıyla gündeme geldi. Kanal İstanbul, yapıldığı takdirde İstanbul Boğazı'na alternatif olacaktır. Montrö Boğazlar Sözleşmesinin akıbeti bu sebepten tartışılmakta ve gündeme gelmektedir. 
Buna ek olarak muvazzaf olmayan emekli 103 Amiralin yayınladığı bildirinin içerisinde Montrö'ye ilişkin açıklamaların bulunması Montrö'yü yeniden gündeme getirdi.

Yazan: Necati Meral
Kaynak için buraya tıklayınız


YORUMLAR

  • 0 Yorum