Emre Yükselen

Emre Yükselen

Emre Yükselen

Papa'ya Diz Çöktüren TÜRK'ün Devleti Nasıl Yıkıldı? (Attila'dan Sonra Avrupa Hun Devleti)

13 Şubat 2021 - 14:53

Avrupa’nın önemli komutanlarından olan ve Batı Roma İmparatorluğu ile Doğu Roma İmparatorluğu’nu vergiye bağlayan Attila öldüğü vakitlerde Avrupa Hun Devleti en iyi dönemlerinden birini yaşıyordu. Öyle ki Attila öldüğünde devletinin nüfuz alanlarının nereleri kapsadığı bugün dahi tam olarak bilinememektedir. Genel olarak Pannonia bölgesinde hüküm süren Avrupa Hunları, Attila’nın ölümünden sonra oldukça zor durumda kalmıştır. Zira devletin başına bir daha Attila gibi bir lider gelmediği gibi, merkezi otorite zayıfladığı halde bu durumun önü kesilememiş, Attila’nın zamanında boyunduruğu altına aldığı beyler ve kabileler Avrupa Hun Devleti’nden ayrılmaya başlamışlardır.



Attila'nın ölümünden kısa bir süre sonra tahta çıkan en büyük oğlu İlek, devlet idaresinde uzun süre kalmasa da iktidarda kaldığı süre boyunca devleti ayakta tutmaya çalışmıştır. Özellikle Attila'nın ölümünü fırsata çevirenlerle savaşan İlek, bu konuda başarı gösterememiş ve geçmişte babası Attila'ya bağlı olan Germen kavimleri, onun döneminde yeniden bağımsızlıklarını kazanmıştır. Bu durum bir anlamda da Avrupa Hunları’nın sonunu hazırlayan olay olmuştur diyebiliriz.Bu konuda özellikle Gepid kralı Ardarik, Attila’nın sağlığında en sadık adamlarından biri olmasına rağmen, Attila’nın ölümünden sonra isyanı başlatan ilk kişi olmuştur. Gepidlerin arkasından Hunların bu bölgede zayıflamaya başladığını gören Ostrogotlar’da fırsattan istifade ederek kendi bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.



İlek’in tahta çıkmasından sadece bir yıl sonra 454 senesinde; Sarmatlar, Germenler ve Gepidler; İlek’e karşı birleşerek Hun ordularını Karpat bölgesinde yapılan savaşta mağlup etmiştir. İlek, bu ittifak karşısında girdiği savaşta hayatını kaybederken, başsız kalan Hunlar mağlup olarak geri çekilmek durumunda kalmıştır. İlek’in ölümünün ardından ittifak güçleri Avrupa Hunları’nın merkezi olarak nitelendirebileceğimiz Pannonia bölgesine saldırmışlardır. Hunlar’ın geri çekilmesini fırsat bilen Gepidler, müttefikleri Germenler ve Sarmatlar ile Hun topraklarını istila etmiş ve bu bölgelere yerleşerek kendi krallıklarını kurmuşlardır.




İlek’in ölümünden sonra, Attila’nın diğer oğulları Dengizik ve İrnek kendilerine sadık kalan Hunlar ile birlikte Karadeniz’in kuzeyine dönmüşlerdir. Burada Dengizik’in liderliğinde bir ordu toplayan Hunlar, 456 senesinde Ostrogotlar üzerine bir sefer düzenlemişlerdir. Osrtogot kralı Valamir, Hunlar tarafından yapılan bu saldırıyı Doğu Roma İmparatorluğu’na şikayet etmiş ancak Doğu Roma İmparatorluğu, bu topraklar üzerinde kendisi hakimiyet kurmak istediği için bölgedeki çatışmaya karışmamıştır. Nitekim Dengizik 456 senesinde Gepidlere mağlup olarak yeniden geri çekilmek zorunda kalmıştır. 467 senesinde artık Doğu Roma’nın hakim olduğu topraklarda pazar dahi kuramayacak duruma gelen Hunlar, bu duruma tepki göstererek,  geçmişte vergi aldıkları Doğu Roma’nın kendilerine bu şekilde yaklaşması üzerine savaş hazırlıklarına başlamışlardır. Nitekim Dengizik’in savaş isteğine karşılık, kardeşi İrnek Doğu Roma ile anlaşma yoluna gitmek istemiştir. Kardeşlerin ayrılması ile sonuçlanan bu tartışma sonrasında Dengizik, Doğu Roma üzerine yapacağı sefere hazırlanırken İrnek ve kendisine bağlı beyler Doğu Roma’dan toprak isteyerek sınırların savunması şartı ile Tuna’ya yerleştirilmiştir.



Dengizik, sefer hazırlığını tamamladığı 466 senesinde Doğu Roma üzerine taarruza geçmiştir. Sefer sırasında İstanbul’a elçiler yollayarak zaman kazanmak isteyen Dengizik elçilerin cevabını beklemeden Moesiya bölgesine askerlerini konuşlandırmıştır. Aslında Doğu Roma İmparatorluğu, Dengizik’in seferi durdurması halinde dost olarak görüleceğini ve isteklerinin yerine getirileceğini bildirse de Dengizik’in cevabı beklemeden saldırıya geçmesi onun sonunu hazırlayan olay olmuştur. Burada Doğu Roma ordusu tarafından bir kez daha mağlup edilen Dengizik, bu seferin intikamını almak için 469 senesinde Doğu Roma’ya bir kez daha saldırmış fakat bu seferi aynı zamanda onun son seferi olmuştur. Savaş alanında öldürülen Dengizik'in kafası kesilerek İstanbul'a gönderilmiş ve  Attila’nın oğlunun kesik başı hipodromda sergilenmiştir. Dengizik’in ölümünden sonra ise Avrupa Hun Devleti tamamen dağılmıştır.


Sağlıklı günlerde yeniden görüşmek üzere.
 Tarihle kalın! 

Emre YÜKSELEN

YORUMLAR

  • 0 Yorum